English
Một lần, một chị khách mang đến xưởng đôi chân lệch nhau rõ rệt giữa bên trái và bên phải. Chị kể cả đời chưa mua được đôi giày nào vừa cả hai bên, lúc nào cũng phải chọn theo chân to rồi nhét thêm miếng lót. Chúng tôi quét hai bàn chân, dựng lại mô hình và in thử một cặp lót giày riêng cho từng bên. Từ hôm đó tôi tin cá nhân hóa trong thời trang không bắt đầu từ máy in, mà từ dữ liệu cơ thể.
Mấy tuần gần đây có ba câu chuyện đáng chú ý: dép bán dưới dạng file in, càng kính titan in 3D, và một chiếc váy in 3D đẹp đến mức người mặc không bước nổi.
Sneakprint: bán độ vừa vặn, không bán chiếc dép
Theo 3D Printing Industry, startup giày Sneakprint ở Munich vừa ra mắt nền tảng ShoeFactory. Thay vì giao một đôi giày thành phẩm, họ bán file. Khách quét chân bằng điện thoại, chỉnh mẫu thiết kế tham số ngay trên trình duyệt, rồi nhận bộ file STL để tự in trên máy in 3D ở nhà. Mẫu đầu tiên là dép Easy Slide, giá 64,99 EUR.
Điểm tôi thấy thú vị nằm ở cách họ xử lý dữ liệu:
- Không có dữ liệu quét thì không bán. Đơn hàng chỉ đặt được khi đã gắn bản quét chân vào giỏ hàng.
- Chân trái và chân phải được dựng riêng, vì hai bàn chân hiếm khi giống nhau.
- Quét không cần cài ứng dụng. Người dùng chụp từng bàn chân đặt trên tờ giấy thường để lấy tỷ lệ. Công nghệ quét đến từ Volumental, hãng cho biết AI của họ được huấn luyện trên 66 triệu lượt quét thực tế, đo chiều dài, chiều rộng và hình dạng chân chính xác tới milimét.
- Tùy chỉnh trong 90 ngày: độ dày đế, độ rộng, chiều cao, mật độ cấu trúc lưới (lattice) và chữ trên quai. Duyệt xong, file STL được gửi qua email trong một đến hai phút.
Trước đó Sneakprint bán giày da may đo giá 249 EUR, lót in 3D theo áp lực gan bàn chân từng người. ShoeFactory giữ nguyên chuỗi xử lý từ bản quét đến hình học, chỉ chuyển khâu sản xuất sang tay khách hàng.
Bài báo cũng chỉ ra điểm yếu: nền tảng chưa hướng dẫn vật liệu hay yêu cầu máy in, trong khi đế dép đi được thường cần nhựa dẻo và thông số in tinh chỉnh kỹ. Ai từng in TPU sẽ hiểu: cùng một file, in trên hai máy khác nhau có thể cho cảm giác đi rất khác. Đó là chỗ xưởng dịch vụ in vẫn còn đất sống.
Kính mắt: titan in 3D vì từng gram đều có giá
Ở mảng kính, 3D Printing Industry đưa tin Engo Eyewear ra mắt Engo Titanium, kính thực tế tăng cường (AR) cho người chạy bộ và đạp xe, có hai càng kính làm bằng titan in 3D kim loại. Cả chiếc kính nặng 28,9 g, trong khi kính thể thao thông thường không có tính năng thông minh đã nặng trung bình 25–40 g. Để giữ trọng lượng thấp, hãng bỏ hẳn camera, âm thanh và AI, chỉ giữ màn hình hiển thị màu với hơn 40 chỉ số luyện tập như nhịp tim, tốc độ, nhịp bước.
Bài viết nhắc thêm tiền lệ: từ năm 2018, hãng kính Pháp MOREL đã bán kính có gọng in SLS bằng nylon, càng titan, cả chiếc chỉ nặng 10 g.
Càng kính tì lên thái dương và vành tai, thứ người đeo cảm nhận rõ nhất sau vài giờ. Độ rộng đầu, vị trí tai mỗi người mỗi khác, nên đây là chi tiết lý tưởng để dựng theo dữ liệu quét khuôn mặt khi chi phí in titan giảm xuống.
Khi thiết kế quên mất cơ thể người
Ở chiều ngược lại, VnExpress kể chuyện diễn viên Thích Vy mặc chiếc váy in 3D mô phỏng làn nước bắn tóe tại một chương trình thời trang ở Vũ Hán hôm 25/9. Êkíp dùng AI để thiết kế, chế tác từ nhựa trong suốt. Bộ váy không co giãn, nặng 16 kg, khiến cô không thể tự di chuyển mà phải đứng trên xe đẩy để ra sân khấu.
Về thị giác thì rất ấn tượng. Về kỹ thuật thì đây là ví dụ kinh điển của việc bỏ qua công thái học. Vật liệu cứng, khối lượng lớn, không có khớp nối hay vùng mềm để cơ thể chuyển động. Trang phục in 3D mặc được thường phải chia nhiều mảnh nhỏ liên kết, hoặc dùng lưới mỏng bằng vật liệu dẻo. Bài học giống hệt chuyện đôi dép: hình học đẹp chưa đủ, nó phải được dựng từ và cho cơ thể người.
Ngành da giày, trang sức Việt Nam nhìn từ góc kỹ sư
Da giày là ngành sản xuất quen thuộc ở Việt Nam, nhưng nhiều doanh nghiệp vẫn chủ yếu làm theo mẫu và đơn đặt hàng có sẵn. Theo VnExpress, chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ giai đoạn 2026–2030 của TP HCM đặt mục tiêu tỷ lệ nội địa hóa ngành da giày trên 65% vào năm 2030. Thành phố cũng dự kiến phối hợp với các trường đào tạo về khuôn mẫu, tự động hóa, in 3D và IoT, với mục tiêu nâng tay nghề cho tối thiểu 50 doanh nghiệp mỗi năm.
Từ những gì tôi thấy khi làm việc với các xưởng mẫu giày và tiệm kim hoàn, có mấy hướng có thể thử ngay mà không cần đầu tư lớn:
- Lót giày và đế theo dữ liệu quét chân. Đây là sản phẩm dễ thương mại hóa nhất, phục vụ cả người chơi thể thao lẫn người có vấn đề về bàn chân.
- In nhanh phom và mẫu đế để duyệt kiểu dáng. Rút ngắn vòng gửi mẫu qua lại với khách hàng.
- Trang sức đặt riêng. Nhẫn theo cỡ ngón tay quét, mặt dây khắc tên hay hình học phức tạp có thể in mẫu đúc bằng nhựa chuyên dụng rồi đúc kim loại quý theo quy trình truyền thống.
- Bán dữ liệu vừa vặn, không chỉ bán thành phẩm. Mô hình của Sneakprint gợi ý rằng thứ có giá trị lâu dài là chuỗi xử lý từ bản quét đến hình học tham số.
Điều khó nhất không nằm ở máy in. Khâu chuyển dữ liệu quét thành mô hình sạch, đúng kích thước và dựng được theo tham số mới là chỗ quyết định. Một bản quét chân sai vài milimét sẽ cho ra đôi lót gây đau, dù in đẹp đến đâu.
Cá nhân hóa sản phẩm cùng CT3D Group và In3D.edu.vn
Các xưởng giày, kính và trang sức muốn thử sản phẩm theo số đo riêng có thể bắt đầu với dịch vụ quét 3D cơ thể và in mẫu của CT3D Group. Đội kỹ sư hỗ trợ từ khâu quét, xử lý lưới, dựng mô hình tham số đến in thử và hoàn thiện mẫu trước khi đưa vào sản xuất.
Nhà thiết kế và kỹ thuật viên muốn tự làm chủ quy trình có thể tham khảo các khóa học thiết kế cho in 3D tại In3D.edu.vn, từ xử lý dữ liệu quét đến thiết kế cấu trúc lưới cho đế giày và trang sức. Thông tin thiết bị và giải pháp có tại CT3D Group.
Thiết kế, in mẫu sản phẩm tiêu dùng theo yêu cầu: CT3D – công ty in 3D và quét 3D.
Nguồn tham khảo: 3D Printing Industry (19/10, 12/10/2026), VnExpress (26/9, 21/8/2026).
Nguyễn Cường tổng hợp
Câu hỏi thường gặp
Vật liệu nào phù hợp để in đế dép và lót giày?
TPU là vật liệu phổ biến nhất vì dẻo, đàn hồi và chịu mài mòn, có nhiều độ cứng khác nhau để chọn theo vị trí trên bàn chân. Với sản xuất loạt, TPU dạng bột in bằng công nghệ thiêu kết cho cấu trúc lưới đều và bền hơn. Cùng một file, độ êm thực tế phụ thuộc nhiều vào mật độ lưới và thông số in nên cần đi thử trước khi chốt.
Quét chân bằng điện thoại có chính xác bằng máy quét 3D chuyên dụng không?
Quét bằng điện thoại đủ tốt để xác định kích cỡ và hình dạng tổng thể cho dép, giày thông thường. Với lót chỉnh hình hay bàn chân có vấn đề, máy quét chuyên dụng hoặc đo áp lực gan bàn chân cho dữ liệu chi tiết và tin cậy hơn. Tư thế khi quét, đứng chịu lực hay ngồi thả lỏng, cũng làm thay đổi hình dạng bàn chân đáng kể.
Doanh nghiệp giày cần chuẩn bị gì để làm phom bằng in 3D?
Cần có phom chuẩn ở dạng 3D, nếu chỉ có phom gỗ hoặc nhựa cũ thì quét 3D và dựng lại bề mặt. Từ phom gốc, có thể nhảy cỡ theo tham số rồi in phom thử để duyệt dáng trước khi đặt phom sản xuất. Nên lưu thư viện phom số để các mùa sau chỉnh sửa nhanh thay vì làm lại từ đầu.
Có thể in trực tiếp trang sức vàng, bạc bằng máy in kim loại không?
Về kỹ thuật là có thể, nhưng chi phí thiết bị và hao hụt kim loại quý khiến cách này chưa phổ biến với xưởng nhỏ. Cách thông dụng hơn là in mẫu bằng resin đúc hoặc sáp rồi đúc kim loại theo phương pháp mẫu chảy. Mẫu in cần tính đến lượng co ngót và độ dày tối thiểu để kim loại điền đầy khuôn.
Gọng kính in 3D có an toàn khi tiếp xúc da lâu không?
Gọng in bằng nylon PA12 và titan đều được dùng phổ biến trong ngành kính. Bề mặt in bột cần được làm mịn, nhuộm hoặc phủ để không thô ráp và dễ vệ sinh. Người có làn da nhạy cảm nên hỏi rõ vật liệu, lớp phủ và đeo thử trước khi đặt làm.
